Tuyên bố 'UAV Iran bắn rơi trực thăng Apache Mỹ' gây hoài nghi

Tổng thống Donald Trump hôm 9/6 cáo buộc Iran bắn hạ trực thăng vũ trang Apache đang làm nhiệm vụ tuần tra trên eo biển Hormuz. Hai quan chức Mỹ tiết lộ với CNN rằng phi cơ bị bắn rơi ngoài khơi Oman bởi máy bay không người lái (UAV) của Iran, trong khi một nguồn tin am hiểu sự việc thêm rằng Iran đã sử dụng UAV tự sát kiểu Shahed.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, cho biết đang điều tra và chưa đưa ra kết luận cuối cùng. Các nguồn tin thừa nhận giới chức Mỹ chưa thể xác định UAV Iran chủ đích nhắm vào trực thăng Mỹ hay đây chỉ là sự cố ngoài ý muốn.

 

 

Hoài nghi với kịch bản UAV Iran bắn rơi trực thăng Mỹ

Giới chức Iran không nhận trách nhiệm bắn rơi trực thăng Mỹ và dường như ám chỉ đây là tai nạn. "Các lực lượng nước ngoài hoạt động quá gần lãnh thổ chúng tôi sẽ đối mặt với rủi ro thường trực về sai sót do con người do chính họ gây ra, cũng như tai nạn thuần túy hoặc trúng đạn lạc", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đăng trên mạng xã hội.

Hãng tin Al Arabiya của Arab Saudi dẫn nguồn thạo tin tiết lộ Iran đã thông báo với một số bên trung gian rằng họ "không có hành động nào nhằm bắn hạ trực thăng".

Một số chuyên gia cũng bày tỏ hoài nghi về kịch bản UAV Iran bắn rơi chiếc Apache. "Có khả năng đây là một vụ va chạm trên không ngoài ý muốn", Chris Gordon, biên tập viên chuyên trách Lầu Năm Góc của tạp chí Air & Space Forces, nêu quan điểm.

Cameron Chell, giám đốc điều hành công ty công nghệ quốc phòng Draganfly có trụ sở tại Mỹ, cho rằng nhiệm vụ của trực thăng Mỹ có thể đã tạo điều kiện xảy ra sự cố.

"Phi đội Apache thường làm nhiệm vụ đánh chặn UAV, nên không loại trừ giả thuyết chiếc AH-64 đã đâm trúng mục tiêu trong điều kiện tầm nhìn kém hoặc bay vào vùng mảnh văng của phi cơ bị bắn nổ. Cũng có thể trực thăng đã gặp sự cố kỹ thuật và rơi trong lúc truy đuổi UAV", ông nói.

Chell lưu ý rằng UAV hạ được trực thăng vũ trang hạng nặng như AH-64 Apache là điều rất khó xảy ra.

"Iran sở hữu nhiều loại tên lửa đủ sức bắn hạ Apache, nhưng dường như chưa sở hữu UAV có năng lực như vậy. Không có thông tin nào cho thấy Iran có thiết bị bay không người lái (drone) chuyên làm nhiệm vụ phòng không, trừ khi họ đã phát triển được năng lực mới mà chúng ta chưa biết", ông nói.

Drone phòng không đang được sử dụng phổ biến trong xung đột Ukraine, nhưng chúng có kích thước nhỏ, tầm bay hạn chế và thường chỉ chuyên đánh chặn UAV đối phương.

Phi cơ Shahed nguyên bản của Iran chỉ có thể tập kích mục tiêu cố định, dựa trên tọa độ nạp sẵn trước khi phóng, không được trang bị cảm biến để bám bắt mục tiêu di động như trực thăng. Chuyên gia Chell cho rằng trong trường hợp chiếc Apache thực sự bị bắn hạ, quân đội Iran phải sử dụng tên lửa đối không.

"UAV tự sát Iran được dùng để nhắm vào căn cứ quân sự, cơ sở hạ tầng, tàu thuyền đang neo đậu, chứ không phải máy bay đang cơ động trên không", ông cho hay.

Dù vậy, UAV tự sát bắn hạ được máy bay có người lái không phải là điều chưa từng xảy ra.

Alexander Kots, phóng viên chiến trường thuộc báo Komsomolskaya Pravda của Nga, hồi tháng 2 cho biết một UAV tự sát Geran-2 đã phóng tên lửa đối không tầm ngắn R-60 và bắn hạ trực thăng Mi-24 Ukraine đang tìm cách đánh chặn nó.

Geran-2 là phiên bản UAV tự sát do Nga tự chế tạo và liên tục cải tiến, dựa trên thiết kế dòng Shahed-136 do Iran phát triển. Kots khẳng định đây không phải lần đầu UAV Geran-2 bắn rơi máy bay có người lái của Ukraine bằng tên lửa đối không, kể từ khi Nga bắt đầu triển khai khí tài mới vào đầu tháng 12/2025.

"Ngày 8/12/2025, một chiếc Geran-2 đã phóng tên lửa và hạ tiêm kích hạng nặng Su-27 của Lữ đoàn Không quân Chiến thuật số 39, do trung tá Yevhenii Ivanov điều khiển. Chỉ 9 ngày sau, UAV Geran-2 tiếp tục bắn rơi trực thăng Mi-24 thuộc Lữ đoàn Không quân Lục quân Độc lập số 12, khiến Anh hùng Ukraine Oleksandr Shemet và 3 đồng đội thiệt mạng", Kots nói.

Serhii Beskrestnov, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, nhận định Nga đã trang bị cho Geran-2 các bộ modem dùng sóng vô tuyến và triển khai mạng liên lạc kiểu Mesh WiFi.

Mỗi UAV trong mạng đóng vai trò là một "trạm" vừa thu phát vừa chuyển tiếp dữ liệu, đảm bảo kết nối liền mạch giữa các phi cơ với người điều khiển, cho phép kiểm soát 50-100 UAV cùng lúc mà không cần đến kết nối vệ tinh như Starlink.

Điều này cho thấy UAV tự sát vẫn có thể đe dọa máy bay có người lái nếu được trang bị cảm biến, hệ thống điều khiển và vũ khí phù hợp. Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu nào cho thấy Moskva đã chuyển giao công nghệ này cho Tehran hay quân đội Iran tự phát triển phiên bản Shahed có tính năng tương tự.

"UAV đủ sức trực tiếp bắn hạ trực thăng vũ trang Apache chưa xuất hiện trong kho vũ khí của Iran, ít nhất là cho đến thời điểm này", chuyên gia Chell nêu quan điểm.

Thanh Danh (Theo War Zone, Air & Space Forces, CNN)

Nguồn: VnExpress.net