Tránh xe đi sai, đâm vào nhà bên đường, tôi có phải đền?

Tôi lái ôtô đúng làn đường, đúng tốc độ theo quy định, bất ngờ có một người điều khiển xe máy lấn làn, lao trực diện về phía xe tôi để vượt xe cùng chiều.

Để tránh đâm trực diện vào người này, có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng, tôi buộc phải đánh lái gấp lên vỉa hè bên phải. Tôi đã đâm hỏng một số hàng hóa và chiếc xe máy của chủ cửa hàng tại đó.

Chủ cửa hàng này yêu cầu tôi phải bồi thường toàn bộ thiệt hại vì cho rằng tôi là người trực tiếp lái xe đâm vào.

Tuy nhiên, tôi cho rằng mình chỉ đang tránh gây tai nạn nghiêm trọng do lỗi của người điều khiển xe máy kia. Vậy xin hỏi, tôi có phải bồi thường thiệt hại không hay người điều khiển xe máy kia phải chịu trách nhiệm?

Độc giả Văn Liêm

Theo luật sư Phạm Thanh Bình (Công ty Luật Bảo Ngọc, Hà Nội), khoản 1 Điều 171 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định "tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe dọa trực tiếp lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác là phải có hành động gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn chặn".

Do vậy, theo luật sư, việc anh Liêm điều khiển xe đúng quy định, đánh lái nhằm tránh va chạm với người đi xe máy ngược chiều, tránh gây thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng được coi là tình thế cấp thiết.

Khi đó, việc bồi thường thiệt hại sẽ được thực hiện theo khoản 2 Điều 595 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định như sau: "Người đã gây ra tình thế cấp thiết dẫn đến thiệt hại xảy ra thì phải bồi thường cho người bị thiệt hại".

Như vậy, hành vi đi ngược chiều, lấn làn của người điều khiển xe máy đã gây ra tình thế cấp thiết nên người này có trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại.

Luật sư Bình xác định, chủ cửa hàng bị thiệt hại có quyền yêu cầu người điều khiển xe máy đi sai phải bồi thường thiệt hại. Trường hợp không tự nguyện bồi thường, người bị thiệt hại có thể khởi kiện tới Tòa án nhân dân có thẩm quyền.

Xử lý "quá mức cần thiết", người đi đúng vẫn phải đền

Tuy nhiên, luật sư cũng lưu ý, trường hợp thiệt hại xảy ra do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết thì anh Liêm phải bồi thường phần thiệt hại xảy ra do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết cho người bị thiệt hại (khoản 1 Điều 595 Bộ luật Dân sự năm 2015).

Nghĩa là Luật bảo vệ người hành động trong tình thế cấp thiết (trường hợp này là anh Liêm), nhưng chỉ trong phạm vi cần thiết để tránh nguy hiểm. Nếu phản ứng vượt mức cần thiết, anh Liêm phải chịu trách nhiệm cho phần vượt quá đó.

Ví dụ, trong tình huống trên, anh Liêm đánh lái lên vỉa hè và làm đổ một quầy hàng trị giá 5 triệu đồng và hư hỏng chiếc xe, phải sửa chữa 2 triệu đồng.

Trong trường hợp này, thiệt hại 7 triệu đồng là cái giá phải trả để tránh nguy cơ tai nạn nghiêm trọng hơn nhiều. Đây là hành động phù hợp với yêu cầu của tình thế cấp thiết. Người gây ra tình thế cấp thiết (người đi xe máy ngược chiều) phải bồi thường.

Nhưng cũng với tình huống này, nếu xét thực tế anh Liêm chỉ cần đánh lái nhẹ sang phải có thể tránh được va chạm. Nhưng nếu do hoảng loạn hoặc xử lý không phù hợp, anh Liêm đánh lái quá mạnh, lao sâu vào nhà dân, hỏng nhiều tài sản trị giá 300 triệu đồng.

Khi đó, tòa án có thể xem xét rằng mức độ thiệt hại 200 triệu đồng có thể lớn hơn mức cần thiết để thoát khỏi nguy hiểm.

Nếu tòa xác định có phần thiệt hại phát sinh do anh Liêm bạn xử lý vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, anh phải bồi thường phần đó.

Hải Thư

Nguồn: VnExpress.net