Tính toán sai lầm khiến chàng trai nhận án tử hình oan hơn 20 năm

Tháng 12/1981, Nick Yarris, khi đó 20 tuổi, bị cảnh sát chặn lại vì lái xe vượt đèn đỏ và biển báo dừng. Dưới ảnh hưởng của ma túy đá, Nick gây gổ với viên cảnh sát khiến súng cướp cò, sau đó bị bắt với cáo buộc mưu sát.

Trong thời gian ở tù, Nick xem được tin tức về Linda Mae Craig, một phụ nữ 32 tuổi bị bắt cóc, cưỡng hiếp và sát hại. Nhằm được hưởng mức án nhẹ hơn để đổi lấy việc hợp tác với cơ quan điều tra, Nick đã cung cấp cho cảnh sát tên của một người quen mà anh ta tin rằng vừa tử vong do dùng ma túy quá liều.

"Khi đó tôi chỉ là một thanh niên đang trong cơn tuyệt vọng, bị ma túy làm cho đầu óc mụ mị và không biết phải làm gì để thoát khỏi nhà tù", Nick chia sẻ với truyền thông vào tháng 11/2016.

Tuy nhiên, người đàn ông đó vẫn còn sống và có bằng chứng ngoại phạm. Khi người này được cảnh sát loại trừ, Nick trở thành nghi phạm chính trong vụ án giết người.

Anh ta được tuyên trắng án về tội mưu sát sĩ quan cảnh sát vào tháng 4/1982, nhưng bị buộc tội cưỡng hiếp và sát hại Linda.

Bằng chứng dẫn đến án tử hình

Xét nghiệm huyết thanh học thông thường đã được thực hiện với các mẫu sinh học thu thập được từ hiện trường vụ án, kết quả không thể loại trừ Nick. Bên công tố cho bồi thẩm đoàn xem một bức ảnh chụp đôi găng tay được tìm thấy trong xe của nạn nhân, khẳng định rằng dấu vân tay của Nick không được tìm thấy tại hiện trường vì anh ta đeo găng.

Cùng với bằng chứng sinh học, công tố viên buộc tội Nick dựa trên lời khai của một người cung cấp thông tin trong tù và các đồng nghiệp của nạn nhân đã xác định Nick là người đàn ông quấy rối nạn nhân trước khi cô bị sát hại.

Tháng 7/1982, Nick bị kết tội hiếp dâm, giết người và bắt cóc, nhận án tử hình. Anh ta bị giam trong một nhà tù ở Pennsylvania, nơi các tù nhân bị biệt giam và được thông báo rằng sẽ bị quản giáo đánh nếu họ nói chuyện hoặc gây tiếng ồn.

"Tôi bị ném vào một thế giới không có ánh mặt trời, chỉ có sự im lặng chết chóc", Nick nói.

Khi mới vào tù, khả năng đọc hiểu của Nick chỉ ở trình độ lớp 8, anh ta bắt đầu đọc sách để giết thời gian. Trong thời gian bị biệt giam, Nick đã đọc hàng nghìn cuốn sách, đồng thời trau dồi vốn từ vựng bằng cách chọn một từ trong từ điển, viết lại 10 lần rồi đặt 10 câu với từ đó. Nick cứ tự lẩm nhẩm, luyện tập cho đến khi thực sự nắm vững nó.

"Việc đọc sách đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời tôi", Nick nói.

Trong thời gian thụ án, Nick kết hôn với Jackie Schaffer, một tình nguyện viên làm việc với Liên minh chống án tử hình khu vực Tây Pennsylvania. Tuy nhiên, họ ly dị sau 10 năm.

15 năm theo đuổi xét nghiệm ADN

Năm 1989, Nick trở thành một trong những tử tù đầu tiên ở Pennsylvania yêu cầu xét nghiệm ADN sau khi bị kết án. Phải 5 năm sau kết quả xét nghiệm đầu tiên mới được công bố, nhưng vẫn không thể xác định được gì vì mẫu vật đã bị xuống cấp, khiến ADN bị phân hủy.

Các đợt xét nghiệm ADN được thực hiện liên tiếp trong suốt thập niên 1990 đều không thể đưa ra kết luận cuối cùng. Có lần, gói hàng chứa mẫu ADN của Nick bị bung ra trên đường vận chuyển đến phòng thí nghiệm, làm hư hỏng toàn bộ chứng cứ.

Một loạt sự cố, bao gồm việc Nick mắc bệnh viêm gan sau một lần khám răng, ly hôn, gói hàng chứa mẫu ADN bị bung và suýt chết vì ngộ độc thực phẩm, khiến Nick có ý định tự tử.

"Ngày rời bệnh viện, tôi gần như đã mất hết hy vọng. Khi đang ngồi đó, tôi nhận được thư của luật sư, thông báo rằng lần thứ năm liên tiếp, kết quả giám định ADN vẫn không thể đưa ra kết luận", Nick kể.

Năm 2003, Nick viết thư cho thẩm phán liên bang James Giles, người đang xem xét các đơn kháng cáo trong vụ án của mình, đề nghị thẩm phán bãi nhiệm luật sư bào chữa vì anh ta muốn bị thi hành án tử hình trong vòng 60 ngày tới.

Michael Wiseman, luật sư của Nick vào thời điểm đó, nói với anh ta rằng thẩm phán Giles tỏ ra khó hiểu trước việc Nick từ bỏ nỗ lực xét nghiệm ADN sau nhiều năm theo đuổi. Sau đó, thẩm phán quyết định gửi mẫu ADN cuối cùng còn sót lại cho Tiến sĩ Edward Blake - chuyên gia ADN và nhà huyết thanh học pháp y.

Ngày 2/7/2003, luật sư gọi cho Nick thông báo rằng đôi găng tay được tìm thấy bên trong xe của nạn nhân có chứa ADN của một người đàn ông chưa xác định danh tính, ADN của nạn nhân Linda, và ADN trùng khớp với mẫu thu được trên đôi găng tay mà hung thủ đã sử dụng.

Nick hét lên và bật khóc, sau 15 năm chờ đợi kết quả.

Ngày 3/9/2003, dựa trên kết quả xét nghiệm của Tiến sĩ Blake, bản án của Nick được tòa hủy bỏ. Nick được trả tự do vào ngày 16/1/2004 sau hơn 20 năm ngồi tù, trở thành người đầu tiên bị kết án tử hình ở Pennsylvania được minh oan nhờ bằng chứng ADN.

Kể từ khi thoát khỏi nhà tù, Nick đã viết ba cuốn sách về những trải nghiệm của mình, bao gồm Monsters & Madmen: A Death Row Experiment, Seven Days to Live và The Fear of 13: Countdown to Execution: My Fight for Survival on Death Row.

Nick cũng kể câu chuyện trong bộ phim tài liệu The Fear of 13, ra mắt năm 2015, sau đó được chuyển thể thành kịch sân khấu. Theo biên kịch Lindsey Ferrentino, câu chuyện cuộc đời Nick kịch tính hơn cả tiểu thuyết.

Tuệ Anh (theo People, Innocence Project)

Nguồn: VnExpress.net