Tàu quỹ đạo Sao Hỏa của NASA dừng hoạt động sau 11 năm

Lần cuối cùng Mạng lưới Không gian Sâu (DSN) của NASA nhận tín hiệu từ Maven là ngày 6/12/2025, trước khi con tàu chạy bằng năng lượng Mặt Trời này bay ra phía sau Sao Hỏa. Theo dữ liệu đo từ xa, khi xuất hiện trở lại phía bên kia hành tinh, con tàu đã chuyển sang chế độ an toàn và quay mất kiểm soát, dẫn đến mất năng lượng. NASA nỗ lực thiết lập lại liên lạc với Maven suốt nhiều tháng qua nhưng không thành công.

Hội đồng điều tra kết luận, Maven có thể đã mất nguồn điện trong vòng vài giờ sau sự cố hồi tháng 12, khiến hệ thống liên lạc ngừng hoạt động và tàu vũ trụ rơi vào tình trạng không thể phục hồi. Mike Moreau, quản lý dự án Maven, khen ngợi nỗ lực của nhóm dự án, đồng thời chia sẻ: "Họ thực sự đã trải qua cảm giác mất đi một người thân yêu khi nhiệm vụ kết thúc". Nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự cố vẫn đang được điều tra.

Shannon Curry, nhà nghiên cứu chính của nhóm Maven, gọi con tàu là "nhiệm vụ Sao Hỏa tuyệt vời nhất từ trước đến nay" trong cuộc họp hôm 3/6. "Cả nhóm chắc chắn rất buồn về điều này, nhưng chúng tôi cũng vô cùng tự hào về những thành tựu khoa học đạt được trong thập kỷ qua", Curry nói.

"Dữ liệu thu thập từ Maven sẽ tiếp tục cung cấp những kiến thức quý giá về Sao Hỏa trong hàng chục năm tới", Louise Prockter, giám đốc Bộ phận Khoa học Hành tinh của NASA, cho biết.

Theo Space, Maven phóng lên không gian bằng tên lửa ULA Atlas V vào tháng 11/2013, là tàu thăm dò đầu tiên mang theo các thiết bị đo lường cách khí quyển Sao Hỏa phát triển và tương tác với gió Mặt Trời. 10 tháng sau, tàu đến quỹ đạo hành tinh. Các nhà khoa học sau đó kết luận, Mặt Trời là nguyên nhân khiến Sao Hỏa mất đi phần lớn khí quyển vào không gian, biến nó từ một thế giới ẩm ướt và ấm áp thành nơi khô cằn, lạnh lẽo như ngày nay.

Nhiệm vụ ban đầu của Maven được lên kế hoạch chỉ kéo dài một năm, nhưng sau đó gia hạn thêm 10 năm do con tàu vẫn hoạt động tốt. Việc mất Maven khiến NASA chỉ còn lại hai tàu thăm dò trên quỹ đạo Sao Hỏa gồm Mars Odyssey, phóng năm 2001, và Mars Reconnaissance Orbiter (MRO), phóng năm 2005. Cả hai tàu này cũng đã hoạt động vượt xa thời gian dự kiến ban đầu.

Ngoài nghiên cứu khoa học, Maven còn là mắt xích liên lạc quan trọng với một số robot trên bề mặt Sao Hỏa. Nó phối hợp với tàu MRO và Mars Odyssey (NASA), Mars Express và TGO (Cơ quan Vũ trụ châu Âu ESA) để chuyển tiếp thông tin liên lạc cho các robot tự hành như Perseverance và Curiosity (NASA). Theo AP, 4 tàu còn lại sẽ tiếp tục đảm nhận công việc này và không có dữ liệu khoa học nào từ các robot bị mất.

Thu Thảo tổng hợp

Nguồn: VnExpress.net