'Tàu ngầm không tháp chỉ huy' của Trung Quốc lộ diện

Tàu ngầm không tháp chỉ huy của Trung Quốc lần đầu xuất hiện trong ảnh vệ tinh hôm 1/6, khi neo đậu ở cầu cảng tại nhà máy đóng tàu Giang Nam thuộc thành phố Thượng Hải. Chuyên trang hải quân Naval News nhận định chiến hạm có mặt ở vị trí hiện tại từ cuối tháng 5.

Chưa rõ nhiệm vụ và hệ thống động lực của tàu ngầm này, cũng như liệu nó có người lái hay không.

H. I. Sutton, chuyên gia về hải quân, ước tính tàu ngầm mới của Trung Quốc có chiều dài khoảng 120 m và rộng 10-11 m, lớn hơn các tàu ngầm diesel-điện và thậm chí dài hơn một số mẫu tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Để so sánh, tàu ngầm hạt nhân tấn công lớp Type-093 Trung Quốc có chiều dài 108-110 m và rộng 11 m, trong khi lớp Virginia của Mỹ dài khoảng 115 m và rộng hơn 10 m.

Tàu ngầm không tháp chỉ huy có thể dùng hệ thống đẩy phản lực dòng nước (pump-jet). Thiết kế này có nhiều ưu điểm như tốc độ cao và độ ồn thấp hơn so với chân vịt, tăng khả năng ẩn mình của tàu ngầm, đạt hiệu quả cao hơn ở mọi dải tốc độ, mang lại nhiều lợi ích khi hoạt động ở những vùng biển nông hoặc gần bờ.

Tuy nhiên, pump-jet thường nặng nề, phức tạp và tốn kém hơn nhiều so với động cơ chân vịt truyền thống.

Phương tiện dường như có cánh lái đuôi hình chữ X, thiết kế lần đầu xuất hiện trên tàu ngầm Trung Quốc vào năm 2024.

"Kiểu bố trí này giúp tàu có độ cơ động và hiệu quả cao, an toàn hơn so với thiết kế cánh lái chữ thập truyền thống. Cánh lái đuôi hình chữ X là đặc điểm liên quan đến tàu ngầm hạt nhân tấn công thế hệ mới của Trung Quốc, được đặt biệt danh Type-095", Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận xét.

Trevithick đánh giá không có tháp chỉ huy là yếu tố đáng chú ý nhất của tàu ngầm Trung Quốc, khi thiết kế tổng thể được tối ưu hóa đáng kể nhờ loại bỏ cấu trúc lớn nhô khỏi thân tàu.

"Điều này triệt tiêu tối đa lực cản, tăng tốc độ và khả năng cơ động khi lặn, giúp tàu ngầm hoạt động êm và khó bị phát hiện hơn, ngay cả khi di chuyển với tốc độ cao. Đây là tính năng đặc biệt hữu ích khi con tàu phải đối mặt với nhiều mối đe dọa", Trevithick cho biết.

Tuy nhiên, thiếu tháp chỉ huy cũng dẫn tới một số hạn chế. Trên tàu ngầm truyền thống, đây là nơi lắp kính tiềm vọng, cảm biến, ăng-ten và ống thở để phương tiện có thể thông khí mà không cần nổi lên.

Khi di chuyển ở trạng thái nổi, tháp chỉ huy cũng giúp thủy thủ đoàn định hướng và quan sát xung quanh, hỗ trợ bảo vệ lực lượng tại chỗ và nhận hàng tiếp tế. Một số tàu ngầm của Nga và Mỹ có tháp chỉ huy được gia cố để xuyên thủng lớp băng dày nhiều mét, cho phép nổi lên ở vùng cực.

"Tàu ngầm mới xuất hiện ở Trung Quốc dường như tập trung vào hoạt động trong lòng biển và cách xa mặt nước, nơi tháp chỉ huy và các bộ phận liên quan ít cần thiết hơn. Thiết kế của con tàu cũng tập trung vào cải thiện hiệu suất, trong đó có khả năng di chuyển nhanh nhất có thể", Trevithick cho hay.

Một tàu ngầm không tháp chỉ huy, có chiều dài 45 m, rộng khoảng 4,5 m và cánh đuôi hình chữ thập truyền thống, từng xuất hiện tại nhà máy Giang Nam hồi năm 2018. Trung Quốc dường như chế tạo con tàu để thử nghiệm và đánh giá về thiết kế mới.

Tại triển lãm hàng không ở thành phố Chu Hải năm 2024, Tập đoàn Đóng tàu Nhà nước Trung Quốc (CSSC) cũng trưng bày mô hình tàu ngầm không người lái dùng động cơ diesel-điện với kích thước lớn chưa từng có. Thiết kế tổng thể của mô hình có nhiều điểm tương đồng với nguyên mẫu ở nhà máy Giang Nam.

Theo CSSC, tàu ngầm không người lái (UUV) có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ như tấn công chiến hạm đối phương, rải thủy lôi, hỗ trợ lực lượng đặc nhiệm và phóng UUV nhỏ hơn.

Các nhà máy đóng tàu trên thế giới và hải quân nhiều nước từng nghiên cứu thiết kế tàu ngầm với tháp chỉ huy thấp trong quá khứ, song chúng thường chỉ dừng lại trên lý thuyết hoặc trải qua thử nghiệm hạn chế.

Nguyễn Tiến (Theo War Zone, AFP, AP)

Nguồn: VnExpress.net