Italy nói châu Âu cần lập liên minh quân sự mới có Ukraine

"Chúng ta phải xây dựng một nền quốc phòng của riêng lục địa châu Âu", Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto trả lời phỏng vấn truyền thông Mỹ ngày 5/6.

Ông Crosetto kêu gọi 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) cùng 13 nước khác ở châu lục, trong đó có Anh, Na Uy, Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine, thành lập liên minh quân sự mới.

Ông Crosetto nhấn mạnh rằng liên minh mới nên dựa trên nguyên tắc "tham gia tự nguyện". Ông khẳng định đây không phải giải pháp thay thế NATO mà là cơ chế nhằm "củng cố trụ cột châu Âu" bên trong NATO.

Ông cũng cho rằng NATO nên mở rộng phạm vi kết nạp thành viên vượt ra ngoài châu Âu và Bắc Mỹ, như Australia, Brazil, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc, bởi thế giới đã thay đổi.

"NATO được thành lập để mang lại an toàn và ổn định cho một phần thế giới. Giờ đây chúng ta cần một tổ chức có thể mang lại an toàn và ổn định cho toàn thế giới. Liên minh không thể cứ mãi là câu lạc bộ của những nước phát triển", ông nói.

Đề xuất thành lập liên minh quân sự mới ở châu Âu khó có khả năng được triển khai trong tương lai gần, nhưng nó cho thấy châu lục này đang chủ động hơn trong việc củng cố năng lực quốc phòng sau cuộc chiến ở Ukraine và nhiều năm đầu tư chưa tương xứng cho quân đội.

Đề xuất cũng phản ánh mức độ nghiêm túc mà các lãnh đạo châu Âu nhìn nhận những việc Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục chỉ trích châu Âu và ra lệnh giảm bớt hiện diện quân sự tại đây.

Ý tưởng này sẽ làm thay đổi đáng kể cách châu Âu tổ chức hệ thống phòng thủ tập thể, bằng cách hình thành cấu trúc quốc phòng do châu Âu dẫn dắt song song với liên minh NATO hiện do Mỹ giữ vai trò trung tâm.

Kể từ sau Thế chiến II, Mỹ luôn là nước bảo đảm an ninh cho các đồng minh châu Âu, cho đến khi ông Trump yêu cầu họ phải tự gánh vác nhiều trách nhiệm hơn.

Ông Crosetto lần đầu đưa ra đề xuất này trong thư gửi các bộ trưởng quốc phòng châu Âu cùng lãnh đạo EU và NATO hồi tháng 4. Bộ trưởng Quốc phòng Italy nhấn mạnh an ninh của châu Âu vượt ra ngoài biên giới EU và cần sự tham gia đầy đủ của mọi đối tác cùng chung lợi ích chiến lược và trách nhiệm. Theo ông, đây phải là "dự án thực sự mang tầm lục địa".

Trong thư, ông cũng lưu ý vai trò của Ukraine, hiện chưa phải thành viên EU hay NATO, cho rằng quốc gia này sẽ tiếp tục là "tuyến đầu then chốt của an ninh châu Âu".

Một số lãnh đạo châu Âu khác cũng từng đưa ra ý tưởng tương tự. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từ lâu đã thúc đẩy khái niệm "tự chủ chiến lược" cho châu Âu trong lĩnh vực quân sự. Trong khi đó, Ủy viên Quốc phòng EU Andrius Kubilius từng đề xuất thành lập quân đội thống nhất của châu Âu.

Hồi tháng 1/2024, Ngoại trưởng Italy Antonio Tajani cho rằng các nước châu Âu cần thành lập lực lượng quân đội chung để gìn giữ hòa bình và ngăn ngừa xung đột. "Nếu muốn trở thành người gìn giữ hòa bình trên thế giới, chúng ta cần có lực lượng quân đội của châu Âu. Đây là điều kiện tiên quyết cơ bản để có thể xây dựng chính sách đối ngoại hiệu quả của châu Âu", ông Tajani nhận định.

Theo ông Tajani, EU gồm 27 quốc gia nên hợp lý hóa cơ cấu lãnh đạo của liên minh và có một chủ tịch duy nhất, thay vì cơ cấu hiện tại gồm một chủ tịch Hội đồng châu Âu và một chủ tịch Ủy ban châu Âu.

Italy hiện cũng đã hợp tác với Pháp, Đức, Ba Lan và Anh để hình thành cơ chế hợp tác quân sự mới, quy mô nhỏ hơn và không có sự tham gia của Mỹ.

Huyền Lê (Theo NY Times, Reuters)

Nguồn: VnExpress.net