Con đường rợp bóng cây dẫn tới lâu đài Clairefontaine - đại bản doanh của tuyển Pháp - nổi bật với mô hình chiếc Cup World Cup cao 3 mét cùng hai ngôi sao tượng trưng cho hai chức vô địch thế giới của "Les Bleus". Deschamps góp công vào cả hai chiến tích đó, với tư cách đội trưởng năm 1998 và HLV trưởng năm 2018.

Trận chung kết World Cup 1998 là lần đầu tiên Pháp góp mặt ở trận đấu cuối cùng của giải đấu lớn nhất hành tinh. Kể từ đó, họ đã vào tới bốn trong bảy trận chung kết World Cup gần nhất, trong đó Deschamps hiện diện ở ba lần.

Tới World Cup 2026, Deschamps hướng tới nhiều cột mốc lịch sử. Kể từ khi nắm quyền ở Pháp, ông thắng 14 qua 19 trận và có thể phá kỷ lục 16 chiến thắng qua 25 trận của Helmut Schon - HLV đưa Tây Đức vào chung kết năm 1966, giành giải ba năm 1970 và vô địch năm 1974. Nếu đăng quang, Deschamps còn trở thành HLV thứ hai sở hữu hai chức vô địch World Cup, sau Vittorio Pozzo - HLV từng giúp Italy vô địch hai kỳ World Cup liên tiếp vào các năm 1934 và 1938.

Deschamps nhấn mạnh vị thế ứng viên vô địch hàng đầu của tuyển Pháp là điều hiển nhiên. "Chúng tôi nằm trong nhóm ứng viên vô địch. Với tôi, đó không phải từ ngữ cấm kỵ", HLV 57 tuổi bày tỏ. "Nếu hôm nay tuyển Pháp được nhìn nhận như vậy, đó là điều hợp lý và xứng đáng với những gì chúng tôi đã làm được trong nhiều năm qua".

Trong lúc cuộc phỏng vấn diễn ra, trợ lý Guy Stephan ghé đầu qua cửa phòng và đùa rằng: "Anh đang phỏng vấn người giỏi nhất đấy". Deschamps mỉm cười đáp lại: "Ông ấy lúc nào cũng rất khách quan".

Sự nghiệp lẫy lừng của Deschamps, từ cầu thủ đến HLV, khiến lời nhận xét ấy khó có thể bác bỏ. Tuy nhiên, ông thừa nhận bản thân nhận được sự ghi nhận lớn hơn ở nước ngoài so với trong nước. "Cảm nhận ở nước ngoài có lẽ khác với tại Pháp", ông nói. "Tôi thường xuyên đi công tác và hiểu rõ điều đó".

Một trong những chỉ trích phổ biến dành cho Deschamps là lối chơi bị cho là quá thực dụng, bất chấp việc sở hữu những ngôi sao tấn công hàng đầu thế giới. Trước khi trả lời, ông bật cười nhẹ, rồi nói: "Còn tùy người ta định nghĩa thế nào là phong cách chơi bóng. Ở cấp độ đội tuyển quốc gia là một câu chuyện khác. Dù tuyển Pháp thường bị gắn mác chơi phòng ngự và hạn chế rủi ro, điều đó vẫn giúp chúng tôi đạt được kết quả tích cực".

Deschamps sẽ chia tay đội tuyển sau World Cup 2026 và nhiều khả năng được kế nhiệm bởi đồng đội cũ Zinedine Zidane. Ông khẳng định không quá bận tâm tới di sản sau khi rời đội. "Điều quan trọng nhất là hôm nay và ngày mai. Mà ngày mai chính là World Cup. Sau đó, mỗi người sẽ có cách đánh giá và cảm nhận riêng", Deschamps cho biết.

Trong giới huấn luyện, Deschamps nhận được sự tôn trọng lớn. Cựu HLV tuyển Anh Gareth Southgate từng xem ông như hình mẫu. Ngoài ra, HLV tuyển Pháp cho biết vẫn thường xuyên trao đổi với Thomas Tuchel, Carlo Ancelotti hay Hansi Flick.

Ba lần vào chung kết các giải đấu lớn cùng chức vô địch Nations League 2021 giúp Deschamps trở thành một trong những HLV đội tuyển quốc gia thành công nhất thời hiện đại.

Tuy nhiên, ông phủ nhận việc tồn tại một công thức chiến thắng cố định. "Từ khóa của tôi là thích nghi", Deschamps nhấn mạnh. "Tôi luôn tự nhủ phải thích nghi với người đối diện. Điều đó dẫn tới những thay đổi cần thiết. Không phải cứ điều gì từng thành công thì sẽ mãi hiệu quả, nhưng cũng không thay đổi chỉ để thay đổi".

Theo ông, khả năng thích nghi đặc biệt quan trọng trong quản lý con người. Sau hơn một thập niên dẫn dắt tuyển Pháp, Deschamps chứng kiến nhiều thế hệ cầu thủ kế tiếp nhau. "Thế hệ năm 2012 khác rất nhiều so với hiện nay. Cầu thủ trẻ ngày nay cần được trao đổi và chia sẻ nhiều hơn".

Sau khi thua Argentina ở chung kết World Cup 2022, hàng loạt trụ cột như Hugo Lloris, Olivier Giroud, Raphael Varane hay Antoine Griezmann đã chia tay đội tuyển. "Chiếc gậy tiếp sức đã được trao lại", Deschamps ví von.

Người được lựa chọn kế nhiệm Lloris trong vai trò đội trưởng là Kylian Mbappe. "Trước khi mang băng thủ quân, Kylian đã quan sát và học hỏi rất nhiều. Cậu ấy không giống Hugo, có cá tính và phong cách lãnh đạo khác biệt", Deschamps nhận xét. "Cậu ấy thể hiện vai trò thủ lĩnh cả trong lẫn ngoài sân cỏ. Và Kylian hiểu rằng khi lên tiếng, cậu ấy không chỉ đại diện cho bản thân mà còn thay mặt toàn đội".

HLV tuyển Pháp cũng bảo vệ quyết định sử dụng Mbappe ở vị trí trung phong, dẫn chứng việc nhiều đồng nghiệp từng làm tương tự như Luis Enrique ở PSG hay Carlo Ancelotti tại Real Madrid. "Có lẽ tôi là người ngốc nghếch, và rất nhiều HLV khác cũng vậy, khi xếp cậu ấy đá trung phong. Nhưng thực tế trong ba năm gần đây, từ mùa cuối cùng ở PSG đến hai mùa tại Real, Mbappe chủ yếu chơi ở vị trí này", Deschamps cho biết.

Tại Euro 2024, Mbappe không đáp ứng được kỳ vọng. Việc bị gãy mũi ngay trận ra quân gặp Áo là một nguyên nhân, nhưng Deschamps cho rằng quá trình chuẩn bị của học trò cũng không thuận lợi. "Cậu ấy trải qua 6 tháng cuối rất khó khăn tại PSG và không được thi đấu thường xuyên", ông nói.

Hiện Mbappe chỉ còn kém kỷ lục ghi bàn mọi thời đại cho tuyển Pháp của Giroud đúng một pha lập công. Với Deschamps, đó là bằng chứng cho thấy tiền đạo 27 tuổi vẫn giữ vai trò trung tâm trong kế hoạch của đội tuyển.

Trong suốt cuộc trò chuyện, Deschamps nhắc lại từ "cân bằng" tới 8 lần. "Tại World Cup 2022, chúng tôi thực tế đã sử dụng 4 cầu thủ tấn công ngay từ đầu", ông nói khi phản bác quan điểm cho rằng sơ đồ thiên về tấn công sẽ khiến hàng thủ tuyển Pháp mất đi sự chắc chắn.

HLV 57 tuổi lấy Antoine Griezmann làm ví dụ. Dù được xếp trong hàng tiền vệ ba người, cựu tiền đạo Atletico Madrid vẫn đóng vai trò như một mũi công thứ tư. Người kế thừa vị trí này hiện nay là Michael Olise. "Cậu ấy khá kín tiếng và hơi nhút nhát, nhưng mỗi khi ra sân đều mang tới điều tuyệt vời", Deschamps nhận xét. "Olise đang tỏa sáng và là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất của đội".

Tuy nhiên, sự dồi dào nhân sự trên hàng công cũng khiến Deschamps đối mặt nhiều lựa chọn khó khăn. Mbappe, Olise, Ousmane Dembele, Rayan Cherki, Desire Doue, Bradley Barcola, Marcus Thuram, Jean-Philippe Mateta hay Maghnes Akliouche không thể cùng xuất phát.

"Điều quan trọng là quản lý sự thất vọng của những người không được đá chính", ông nói. "Mọi cầu thủ đều tin rằng mình giỏi hơn người được chọn. Họ luôn nói cạnh tranh là một phần của bóng đá, nhưng chỉ khi điều đó xảy ra với đồng đội, còn khi chính họ phải ngồi dự bị thì mọi chuyện khác hẳn".

Bởi vậy, Deschamps đồng tình với quan điểm của HLV đương nhiệm của tuyển Anh, Thomas Tuchel rằng xây dựng đội tuyển không đơn thuần là chọn ra 26 cầu thủ hay nhất.

Sau gần 14 năm dẫn dắt tuyển Pháp, Deschamps hiểu rõ những yêu cầu đặc thù của công việc. "Nếu tôi vẫn còn ở đây hôm nay, đó là vì tuyển Pháp đã thắng rất nhiều trận. Nếu không, hành trình này đã kết thúc từ lâu, dù do tôi quyết định hay người khác quyết định", ông nói.

Lần này, quyết định chia tay thuộc về chính ông. Tháng 1/2025, Deschamps xác nhận sẽ rời cương vị HLV trưởng sau khi tuyển Pháp khép lại hành trình tại World Cup 2026. Đây chưa phải dấu chấm hết cho sự nghiệp huấn luyện, nhưng cựu HLV Juventus, Monaco và Marseille chưa muốn nghĩ tới tương lai. "Tôi sẽ không đưa ra bất kỳ quyết định nào cho tới khi World Cup kết thúc", ông nói, đồng thời tiết lộ đã nhận được một số lời đề nghị.

Khi được hỏi về khả năng nghỉ ngơi một thời gian rồi tái xuất, Deschamps khẳng định ông có toàn quyền lựa chọn. Điều đó khác hẳn giai đoạn sau khi rời Juventus năm 2007. "Từ 2007 đến 2009, tôi xuất hiện trong hầu hết các danh sách ứng viên. Nhưng con trai tôi từng nói: 'Vấn đề là bố lúc nào cũng thiếu một chút nữa thôi'".

Deschamps không cần World Cup để quảng bá tên tuổi. Và dù khẳng định không quan tâm tới di sản, nhà cầm quân người Pháp đã kịp để lại những dấu ấn đủ lớn trước khi rời Clairefontaine lần cuối.

Hồng Duy (theo The Guardian)