Bên cho mượn vàng đòi trả lại bằng tiền, có đúng luật?

Là bạn bè thân thiết và rất tin tưởng nhau nên việc vay mượn chỉ được thỏa thuận bằng lời nói, không lập giấy tờ hay văn bản nào. Bạn tôi chỉ nói đơn giản "khi nào có điều kiện thì trả lại".

Sau một thời gian làm ăn thuận lợi, tôi đã tích lũy đủ vàng để hoàn trả. Nghĩ rằng bạn đã giúp mình vượt qua giai đoạn khó khăn nên khi mang 3 cây vàng SJC đến trả, tôi còn gửi thêm 20 triệu đồng để bày tỏ sự biết ơn với bạn.

Tuy nhiên, tôi khá bất ngờ khi bạn cho rằng tôi không thể trả bằng vàng như đã mượn, mà phải thanh toán bằng tiền theo giá vàng tại thời điểm vay, tức là 555 triệu đồng (185 triệu đồng x 3 cây vàng SJC). Trong khi đó, tôi cho rằng mình đã hoàn trả đúng số lượng vàng đã nhận và còn gửi thêm một khoản tiền cảm ơn.

Do giữa hai bên không có bất kỳ thỏa thuận nào bằng văn bản về cách hoàn trả, chỉ có việc mượn 3 cây vàng và lời hứa sẽ trả khi có điều kiện, nên tôi băn khoăn không biết theo quy định của pháp luật hiện hành, trong trường hợp này tôi phải trả lại bằng vàng hay bằng tiền?

Độc giả Trần Anh

Luật sư tư vấn:

Theo quy định của pháp luật, vàng SJC là đối tượng của hợp đồng vay tài sản. Căn cứ Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Như vậy, anh vay 3 lượng vàng SJC từ người bạn thân (thực tế thường gọi là mượn) thì đến hạn phải trả đúng 3 lượng vàng SJC, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác.

Thực tế, nhiều trường hợp cho vay vàng nhưng trong hợp đồng quy định là trả lại bằng tiền tính theo giá trị vàng tại thời điểm cho vay, thì đến hạn bên vay phải trả lại tiền. Ví dụ: Lúc cho vay vàng giá là 185 triệu đồng/lượng SJC, đến hạn trả giá vàng có lên 200 triệu đồng/lượng SJC hay hạ xuống 140 triệu đồng/lượng SJC thì bên vay cũng phải trả 185 triệu đồng cho mỗi lượng vàng SJC đã vay vì trong hợp đồng đã quy định rõ điều này.

Theo tôi, nếu đúng như những gì anh trình bày ở trên, thì việc anh mượn 3 lượng vàng SJC và nay trả lại 3 lượng vàng SJC kèm theo 20 triệu đồng cảm ơn là đã đúng luật và hợp tình. Anh không có nghĩa vụ phải trả lại họ bằng tiền (555 triệu đồng), trừ khi anh tự nguyện.

Lưu ý: Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, quy định về nghĩa vụ trả nợ của bên vay như sau:

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;

b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Luật sư Phạm Thanh Hữu
Đoàn luật sư TP HCM

Nguồn: VnExpress.net